जल प्रदूषणाची संपूर्ण माहिती | Water Pollution Information in Marathi

नमस्कार मित्रांनो आज आपण या लेखात पाहणार आहोत (जल प्रदूषणाची संपूर्ण माहिती | Water Pollution Information In Marathi) मित्रांनो या लेखात आम्ही तुम्हाला जलप्रदूषणाची माहिती देणार आहोत म्हणजेच जलप्रदूषण का होते?, त्याचे परिणाम काय होतील त्यावर उपाय काय आहे हे सर्व या पोस्टमध्ये सांगितले आहे.

जल प्रदूषण ही समस्या पृथ्वीवर दिवसेंदिवस वाढत आहे आणि त्यामुळे प्राण्यांच्या आणि मानवी जीवनावर मोठे परिणाम होत आहेत. मानवी कृतीतून निर्माण होणार्‍या विषारी प्रदूषकांद्वारे पिण्याच्या पाण्याचे दूषित होणे म्हणजे जल प्रदूषण होय.

जल प्रदूषणाची संपूर्ण माहिती | Water Pollution Information In Marathi

पृथ्वीच्या पृष्ठभागाचा दोन तृतीयांश भाग पाण्याने व्यापलेला आहे. हे महासागर, नद्या, तलाव आणि प्रवाहांमध्ये वितरीत केलेल्या पाण्याच्या फक्त 1 ऑक्टीलियन लिटर एवढे पाणी पृथ्वीवर आहे. मित्रांनो यातील फक्त तीन टक्के पाणी मानवी उपयोगासाठी आहे.

जसजसे व्यापारीकरण आणि औद्योगिकीकरण झाले आहे, तसतसे ही संख्या कमी होत आहे. शिवाय, अकार्यक्षम आणि कालबाह्य पद्धती, जागरूकतेचा अभाव आणि इतर अनेक परिस्थितींमुळे जलप्रदूषण होते.

जलप्रदूषण म्हणजे काय?


जलप्रदूषण म्हणजे जलस्रोतांचे प्रदूषण होय. नद्या, सरोवरे, महासागर, भूजल आणि जलसाठे यांसारखे जलस्रोत औद्योगिक आणि कृषी सांडपाण्याने दूषित होतात तेव्हा जलप्रदूषण होते.

जेव्हा पाणी प्रदूषित होते, तेव्हा ते या स्त्रोतावर प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे अवलंबून असलेल्या सर्व जीवसृष्टीवर विपरित परिणाम करते. पाणी दूषित होण्याचे परिणाम पुढील अनेक वर्षे जाणवू शकतात.

जलप्रदूषणाचे स्रोत


भारतातील जलप्रदूषणाची प्रमुख कारणे आहेत:
  • शहरीकरण.
  • औद्योगिक सांडपाणी.
  • सामाजिक आणि धार्मिक प्रथा.
  • डिटर्जंट्स आणि खतांचा वापर.
  • कृषी – कीटकनाशके आणि कीटकनाशकांचा वापर.

जलप्रदूषणाच्या प्राथमिक कारणांपैकी एक म्हणजे विषारी रसायनांनी पाण्याचे साठे दूषित करणे. टाकलेल्या प्लास्टिकच्या बाटल्या, टिन, पाण्याचे डबे आणि इतर टाकाऊ पदार्थ पाण्याचे साठे प्रदूषित करतात. यामुळे जलप्रदूषण होते, जे केवळ मानवांनाच नाही तर संपूर्ण परिसंस्थेला हानी पोहोचवते.

या प्रदूषकांमधून निचरा होणारी विषारी द्रव्ये अन्नसाखळीपर्यंत जातात आणि शेवटी मानवांवर परिणाम करतात. बहुतेक प्रकरणांमध्ये, परिणाम केवळ स्थानिक लोकसंख्या आणि प्रजातींसाठी विनाशकारी असतो, परंतु त्याचा जागतिक स्तरावरही परिणाम होऊ शकतो.

दरवर्षी सुमारे 6 अब्ज किलोग्रॅम कचरा महासागरांमध्ये टाकला जातो. औद्योगिक सांडपाणी आणि प्रक्रिया न केलेले सांडपाणी याशिवाय, इतर प्रकारची अवांछित सामग्री विविध जलकुंभांमध्ये टाकली जाते. हे अणु कचऱ्यापासून ते तेल गळतीपर्यंत असू शकतात – त्यांपैकी नंतरचे विस्तीर्ण भाग निर्जन बनवू शकतात.

जल प्रदूषणाचे परिणाम

  • जलप्रदूषणाचा परिणाम प्रदूषकांच्या प्रकारावर आणि त्याच्या एकाग्रतेवर अवलंबून असतो. तसेच, प्रदूषणाची पातळी निश्चित करण्यासाठी जलस्रोतांचे स्थान हा एक महत्त्वाचा घटक आहे.
  • शहरी भागातील जलकुंभ अत्यंत प्रदूषित आहेत. औद्योगिक आणि व्यावसायिक आस्थापनांकडून कचरा आणि विषारी रसायने टाकल्याचा हा परिणाम आहे.
  • जलप्रदूषणाचा जलचरांवर मोठा परिणाम होतो. हे त्यांच्या चयापचय, वर्तनावर परिणाम करते,आजारपणास कारणीभूत ठरते आणि अंतिम मृत्यू. डायऑक्सिन हे एक रसायन आहे ज्यामुळे पुनरुत्पादनापासून ते अनियंत्रित पेशींच्या वाढीपर्यंत किंवा कर्करोगापर्यंत अनेक समस्या निर्माण होतात. हे रसायन मासे, चिकन आणि मांसामध्ये जैवसंचयित आहे. यासारखी रसायने मानवी शरीरात प्रवेश करण्यापूर्वी अन्नसाखळीचा प्रवास करतात.
  • जलप्रदूषणाचा परिणाम अन्नसाखळीवर मोठा परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे अन्नसाखळी विस्कळीत होते. कॅडमियम आणि शिसे हे काही विषारी पदार्थ आहेत, हे प्रदूषक प्राण्यांद्वारे अन्नसाखळीत प्रवेश केल्यावर उच्च पातळीवर व्यत्यय आणू शकतात.
  • मानवांना प्रदूषणाचा फटका बसतो आणि पाण्याच्या स्त्रोतांमधील विष्ठेद्वारे हिपॅटायटीस सारखे रोग होऊ शकतात. खराब पिण्याच्या पाण्याची प्रक्रिया आणि अयोग्य पाण्यामुळे कॉलरा इत्यादी संसर्गजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव नेहमीच होऊ शकतो.

जलप्रदूषणामुळे इकोसिस्टम गंभीरपणे प्रभावित, सुधारित आणि नष्ट होऊ शकते.

जल प्रदूषण नियंत्रण उपाय

जलप्रदूषण, मोठ्या प्रमाणात, विविध पद्धतींनी नियंत्रित केले जाऊ शकते. सांडपाण्याचा कचरा जलकुंभात सोडण्यापेक्षा, विसर्जन करण्यापूर्वी त्यावर प्रक्रिया करणे चांगले. याचा सराव केल्याने सुरुवातीची विषारीता कमी होऊ शकते आणि उर्वरित पदार्थ पाण्याद्वारेच खराब होऊ शकतात आणि निरुपद्रवी बनू शकतात. जर पाण्याचे दुय्यम उपचार केले गेले असतील तर ते स्वच्छता प्रणाली आणि कृषी क्षेत्रात पुन्हा वापरले जाऊ शकते.

जलप्रदूषण नियंत्रणात मदत करणाऱ्या काही रासायनिक पद्धती म्हणजे वर्षाव, आयन एक्सचेंज प्रक्रिया, रिव्हर्स ऑस्मोसिस आणि कोग्युलेशन. एक व्यक्ती म्हणून, शक्य असेल तिथे पुनर्वापर करणे जलप्रदूषणाच्या परिणामांवर मात करण्यासाठी खूप महत्त्वाचे आहे.

मित्रांनो ही होती (जल प्रदूषणाची संपूर्ण माहिती | Water Pollution Information In Marathi) मित्रांनो जर पोस्ट आवडले असेल तर कमेंट मध्ये नक्की कळवा आणि तुमच्या मित्र मंडळी सोबत शेअर करायला विसरू नका.

Leave a Comment